Yetmiş kilo, yetmiş kilodur. Öyle mi? Değil. O yetmiş kilonun ne kadarının kas, ne kadarının yağ, ne kadarının su olduğu sağlık ve performans açısından bambaşka hikayeler anlatır. Vücut analizi bu iç dağılımı ortaya koyan bir ölçüm yöntemidir ve takip sürecinin önemli bir parçasıdır.
Analiz Neyi Ölçer
Diyetisyen ofislerinde yaygın kullanılan cihazlar biyoelektrik empedans yöntemiyle çalışır. Vücuttan zararsız, çok düşük bir elektrik akımı geçirilir ve dokuların bu akıma gösterdiği direnç üzerinden yağ kütlesi, yağsız kütle, kas kütlesi ve toplam vücut suyu tahmin edilir. Bazı cihazlar bölgesel dağılım ve iç yağlanma düzeyi hakkında da fikir verir. Bunların bir tahmin olduğunu, kesin laboratuvar ölçümü olmadığını bilmek gerekir.
Ölçüm Öncesi Hazırlık
Sonucun güvenilir olması koşullara bağlıdır. Ölçümden önceki birkaç saat yemek yememek, aynı gün yoğun egzersiz yapmamak, ölçüm öncesi tuvalete gitmek ve fazla ya da çok az sıvı almamak gerekir. Kafein ve alkol vücut suyunu etkileyebileceği için önceki gün sınırlanmalıdır. Kadınlarda adet döngüsünün bazı günlerinde su tutulumu sonuçları değiştirebilir. Her ölçümü benzer saatte ve benzer koşulda yapmak, karşılaştırmayı anlamlı kılar.
Sonuçları Okumak
Tek bir ölçüm bir fotoğraf karesidir; asıl değer, ardışık ölçümlerin oluşturduğu filmdedir. Yağ oranı düşerken kas kütlesinin korunması ya da artması, programın doğru çalıştığını gösterir. Kilo düşerken kas kütlesi de belirgin şekilde azalıyorsa protein alımı ve direnç antrenmanları gözden geçirilmelidir. Rakamlardaki küçük oynamalar normaldir; eğilime bakmak gerekir.
Kimler İçin Özellikle Faydalı
Spora yeni başlayanlar, kilo vermeye çalışırken kas kaybından endişe edenler, yo-yo geçmişi olanlar ve tartısı uzun süredir sabit kalan kişiler için vücut analizi yol gösterici olur. Sporcularda performans hedefleriyle uyumlu bir vücut kompozisyonu planlamak için de kullanılır. Kalp pili gibi elektronik bir tıbbi cihaz kullananlar ve hamileler için bu yöntem uygun değildir; bu durumlar ölçüm öncesinde mutlaka belirtilmelidir.
Analizi Plana Dönüştürmek
Veri toplamak tek başına yeterli değil, karar almak için kullanılmalı. Analiz sonuçlarına göre günlük enerji ihtiyacı yeniden hesaplanır, protein hedefi ayarlanır, hareket programına direnç çalışmaları eklenir ya da sıvı alımı gözden geçirilir. Mersin’in nemli yaz aylarında terle kaybedilen sıvı, vücut suyu değerlerini etkileyebilir; bu da yorum yaparken hesaba katılır. Karara dönüşmeyen bir ölçüm, kâğıt üzerinde kalan bir rakamdan ibarettir.